اقتصاد ايران
هيات تحريريه
معاونين و همکاران
 
اژدهاي نفت خوار
تقاضاي فرآورده هاي نفتي چين در سال 2025 به 2/14 ميليون بشكه در روز خواهد رسيد كه 11 ميليون بشكه آن بايد از طريق واردات تأمين شود.

اژدها به دنبال نفت
اما اكتشاف و توليد داخلي نفت در چين طي سال هاي اخير به هيچ وجه در ابعادي نبوده است كه بتواند نيازهاي آتي اين اژدهاي نفت خوار را تأمين كند. بر همين اساس، شركت هاي نفتي چين استراتژي نگاه به خارج را مبناي بخش عمده اي از فعاليت هاي خود قرار داده اند. شركت ملي نفت چين CNPC)طي سـال هـاي اخـيـر مـجوز اكتشاف و توليد نفت در كـشورهاي آذربايجان، كانادا، قزاقستان، ونزوئلا، سودان، عراق و ايران را دريافت كرده است. CNPC از جمله سهامداران شركت عمليات نفتي "نيل بزرگ" در كشور سودان است كه صادرات نفت آن از سال 1999 آغاز شده است. سهم شركت ملي نفت چين از اين پروژه روزانه 150 هزار بشكه نفت است. سينوپك نيز فعاليت هاي بالادستي خود را طي سال هاي اخير در خارج از چين آغاز كرده و موفق ترين قرارداد اين شركت، توسعه ميدان نفتي "يادآوران" در ايران است كه در نـــوامــبـــر 2004 آغـــاز شـــده اســـت. بـــر اســاس پيش بيني هاي انجام شده، ميزان توليد ميدان نفتي يادآوران 300 هزار بشكه در روز خواهد بود. سينوپك همچنين 40 درصد از سهام پروژه ريگ هاي نفت سبك كانادا را در ماه مه 2005 به خود اختصاص داد. پيش بيني مي شود توليد نفت اين پروژه در سال 2010 به 100 هزار بشكه در روز برسد. شركت ملي نفت دريايي چين ) CNOOC ( نيز سهام يك پروژه بالادستي در ميدان نفتي "ملكا استريت" اندونزي را خريداري كرده است. اين شركت همچنين در ماه مه سال جاري پيشنهاد را براي خريد شركت نفتي يونوكال آمريكا ارايه كرد كه در مقابل هياهوي كنگره آمريكا، پيشنهاد خود را پس گـرفـت. تـازه ترين گزارش ها (13 اكتبر) حاكي از مذاكرات بين CNOOC با مقامات دولت كنيا براي اكتشاف نفت و گاز در امتداد نوار ساحلي لامو در اين كشور است كه بر اساس برخي مطالعات، حاوي منابع قـابل ملاحظه نفت و گاز است. مهم ترين معامله چيني ها در بخش خارجي نفت اين كشور، كسب 60 درصد از سهام شركت نفتي آكتوبموناگاز قزاقستان است. چين با خريد اين ميزان سهام، تمايل خود را براي برخورداري از نقشي تعيين كننده در برنامه هاي توسعه 20 سال آينده اين شركت نشان داد. دولت هاي قزاقستان و چين در ماه مه 2004 موافقتنامه اي را در زمينه ساخت يك خط لوله 700 ميليون دلاري براي صادرات نفت قزاقستان به غرب چين به امضاء رسـانـدنـد. ايـن خـط لوله خوراك مورد نياز سه پالايشگاه چين با حدود 200 هزار بشكه نفت خام در روز را تأمين خواهد كرد. از سوي ديگر، نفت مناطق شرق دور روسيه منبع مناسبي براي تأمين نيازهاي رو به رشد چين طي سال هاي آينده محسوب مي شود. يكي از طرح هاي پيشنهادي در اين زمينه، احداث خط لوله اي است كه روزانه يك ميليون بشكه نفت را به شبكه خطوط لوله چين منتقل مي كند. با وجود تمـامـي ايـن تـلاش هـا، سهم سرمايه گذاري هاي خارجي در تأمين واردات نفت خام به چين تا اواسط سال 2005 تنها به 300 هزار بشكه در روز رسيده است كه نسبت به مجموع نفت خام وارداتي اين كشور (5/3 ميليون بشكه در روز)، رقم بسيار ناچيزي محسوب مي شود. در اين ميان، حدود نيمي از نفت خام وارداتي چين از منطقه خاورميانه به ويژه عربستان سعودي تأمين مي شود.

در سال هاي اخير شركت هاي نفتي چين كه عمدتا دولتي هستند، تلاش هاي برنامه ريزي شده گسترده اي را براي افزايش دسترسي اين كشور به منابع نفت خام سراسر دنيا آغاز كرده اند. در واقع، تأمين نياز فزاينده انرژي در يك اقتصاد 3/1 ميليارد نفري كه به نرخ هاي رشد دو رقمي عادت كرده است، به يك اولويت عمده در تعيين سياست هاي ملي و روابط خارجي دولت چين تبديل شده است. بر همين اساس و به منظور پاسخگويي به خلاء فزاينده در بخش عرضه و تقاضاي داخلي انرژي در چين، شركت هاي نفتي اين كشور به طور منظم در حال بررسي منابع و طرح هاي نفت و گــاز اقـصــي نـقـاط دنيـا هستنـد. نمـاينـدگـان شركت هاي چيني از آمريكاي شمالي تا آسيا، آفريقا و خاورميانه به مذاكرات فشرده اي براي كـسـب سـهام در ميادين نفتي در حال توسعه مشغول هستند. آنچه در ادامه مي خوانيد، تازه ترين گزارش از دستاوردهاي شركت هاي نفتي چين - بازوهاي اژدهاي نفت خوار دنيا - است كه بر اساس آخرين اطلاعات منتشره تا 13 اكتبر (21 مهرماه) تهيه شده است. چيني ها ايران را هم در ليست خود دارند و به موفقيت هايي نيز در اين زمينه دست يافته اند.
تقاضاي اژدها
چين براي اولين بار در سال 2004 پس از پشت سر گذاشتن ژاپن، عنوان دومين مصرف كننده بزرگ فرآورده هاي نفتي جهان را به خود اختصاص داد. مصرف اين كشور در اين سال معادل 5/6 ميليون بشكه در روز بوده است. اداره اطلاعات انرژي آمريكا تقاضاي فرآورده هاي نفتي چين در سال 2025 را معادل 2/14 ميليون بشكه در روز برآورد كرده است كه از اين ميزان حدود 11 ميليون بشكه آن بايد از محل واردات تأمين شود. تقاضاي نفت چين طي چهار سال اخير سالانه رشدي معادل يك ميليون بشكه در روز را شاهد بوده است. چنين نرخ رشدي موجب شده تا اين كشور به منبع 40 درصد از رشد تقاضاي جهاني نفت طي سال هاي اخير تبديل شود.
صنعت نفت چين در سال هاي اخير تغييرات ساختاري عمده اي را به خود ديده است. در سال 1998 دولت چين بيشتر دارايي هاي شركت هاي نفت و گاز دولتي كشور را بين دو شركت وابسته - شركت ملي نـفـت چـيـن) CNPC (و شـركـت پـتـروشـيـمي چين (Sinopec)تقسيم كرد. قبل از اين سازمان دهي، CNPC عمدتاً در اكتشاف و توليد نفت و گاز فعاليت داشت، در حالي كه Sinopec در حوزه پالايش و انتقال فعاليت مي كرد. شركت ملي نفت دريايي چين) CNOOC (، ديـگـر شـركـت بـزرگ نـفـتـي ايـن كـشور است كه فـعاليت هاي مربوط به اكتشاف و توليد نفت در حوزه هاي دريايي را بر عهده دارد. سه شركت مزبور طي سال هاي اخير بخشي از سهام خود را براي فروش در بازار عرضه كرده اند.
دعوت به همکاری

ماهنامه اقتصاد ايران در نظر دارد جهت گسترش توزيع، اشتراک و درج خبر و آگهی در نشريه از همکاران مطبوعاتی که در استانها و ساير شهرستانها فعاليت دارند، به عنوان نماينده ويژه خود در آن شهر دعوت به همکاری نمايد. دوستداران علاقه مند به همکاری می توانند با شماره تلفنهای
8-88059497 ، 88601450 تماس و يا درخواست خود را کتبا از طريق همين شماره ها فاکس نمايند.

بالای صفحه   
 
مجله اقتصاد ايران
شماره 81
سال هشتم
آبان  1384
November 2005
 


مصرف تصاعدي نفت چين


سياست انباشت ذخاير ارزي


كماكان راي ممتنع